W mojej praktyce w Olsztynie regularnie spotykam rodzic\u00f3w, kt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105 mniej wi\u0119cej tak: „Moje dziecko boi si\u0119 wszystkiego nowego”. Ch\u0142opiec, kt\u00f3ry zas\u0142ania uszy w przedszkolnej szatni. Dziewczynka, kt\u00f3ra na placu zabaw stoi z boku i nie chce zej\u015b\u0107 ze zje\u017cd\u017calni, cho\u0107 wszystkie inne dzieci ju\u017c biegaj\u0105. Za takim l\u0119kiem nie zawsze stoi charakter czy „nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 emocjonalna”. Bardzo cz\u0119sto kryje si\u0119 w nim uk\u0142ad nerwowy, kt\u00f3ry nie radzi sobie z przetwarzaniem bod\u017ac\u00f3w - i to jest dobra wiadomo\u015b\u0107, bo z tym da si\u0119 pracowa\u0107.<\/p>\n
L\u0119k sam w sobie jest zdrowy. Uczy dziecko ostro\u017cno\u015bci, powstrzymuje przed wbiegni\u0119ciem na jezdni\u0119, ka\u017ce trzyma\u0107 si\u0119 blisko rodzica w obcym miejscu. Zaczynam si\u0119 przygl\u0105da\u0107 dopiero wtedy, gdy strach jest nieproporcjonalny do sytuacji, utrzymuje si\u0119 d\u0142ugo i realnie zaw\u0119\u017ca \u015bwiat dziecka - kiedy maluch rezygnuje z zabawy, urodzin kolegi czy wyj\u015bcia do sklepu. Taki przewlek\u0142y niepok\u00f3j odbija si\u0119 na \u015bnie, apetycie, koncentracji i poczuciu bezpiecze\u0144stwa. Warto wtedy zada\u0107 pytanie nie „dlaczego si\u0119 tak zachowuje”, ale „czego jego uk\u0142ad nerwowy w tej chwili do\u015bwiadcza”.<\/p>\n
Nasze zmys\u0142y to nie tylko wzrok i s\u0142uch. W terapii integracji sensorycznej du\u017co uwagi po\u015bwi\u0119cam trzem uk\u0142adom, o kt\u00f3rych na co dzie\u0144 si\u0119 nie m\u00f3wi: przedsionkowemu (odpowiada za r\u00f3wnowag\u0119 i orientacj\u0119 cia\u0142a w przestrzeni), proprioceptywnemu (czucie g\u0142\u0119bokie z mi\u0119\u015bni i staw\u00f3w, dzi\u0119ki kt\u00f3remu wiemy, gdzie jest nasza r\u0119ka bez patrzenia) oraz dotykowemu. Kiedy te systemy pracuj\u0105 nieharmonijnie, m\u00f3zg potrafi odczyta\u0107 neutralny sygna\u0142 jako zagro\u017cenie.<\/p>\n
Dla dziecka z nadwra\u017cliwo\u015bci\u0105 s\u0142uchow\u0105 gwar sali przedszkolnej bywa jak nieustanny alarm. Dla dziecka z niepewno\u015bci\u0105 grawitacyjn\u0105 - a wi\u0119c z niedojrza\u0142ym uk\u0142adem przedsionkowym - zej\u015bcie ze schod\u00f3w czy odchylenie g\u0142owy do ty\u0142u wywo\u0142uje autentyczne, fizyczne przera\u017cenie, bo m\u00f3zg nie ufa, \u017ce cia\u0142o utrzyma r\u00f3wnowag\u0119. Metka przy ko\u0142nierzu, klej\u0105ca si\u0119 na d\u0142oniach farba, przytulenie od babci - to wszystko mo\u017ce by\u0107 odbierane jako co\u015b nieprzyjemnego, a nawet niebezpiecznego. Dziecko \u017cyje wtedy w stanie ci\u0105g\u0142ej gotowo\u015bci, bo nie potrafi przewidzie\u0107, kt\u00f3ry bodziec za chwil\u0119 je „zaatakuje”. Ta nieprzewidywalno\u015b\u0107 jest paliwem l\u0119ku.<\/p>\n
Rodzice zwykle jako pierwsi wychwytuj\u0105 sygna\u0142y, cho\u0107 nie zawsze \u0142\u0105cz\u0105 je z uk\u0142adem sensorycznym. Warto przyjrze\u0107 si\u0119, czy dziecko:<\/p>\n
Podkre\u015blam rodzicom: to nie jest „z\u0142e zachowanie” ani rozpieszczenie. To przeci\u0105\u017cony uk\u0142ad nerwowy, kt\u00f3ry pr\u00f3buje sobie poradzi\u0107 jedynym dost\u0119pnym sposobem. Napi\u0119cie sensoryczne wp\u0142ywa te\u017c na sprawno\u015b\u0107 ruchow\u0105 - o tym, jak integracja sensoryczna \u0142\u0105czy si\u0119 z koordynacj\u0105 ruchow\u0105 dziecka<\/a>, pisz\u0119 osobno.<\/p>\n Terapia integracji sensorycznej nie polega na zmuszaniu dziecka do konfrontacji ze strachem. Pracuj\u0119 odwrotnie: najpierw buduj\u0119 poczucie bezpiecze\u0144stwa, a potem, przez zabaw\u0119 i ruch, stopniowo dostarczam uk\u0142adowi nerwowemu odpowiednio dawkowanych bod\u017ac\u00f3w. Kontrolowany ruch, praca nad r\u00f3wnowag\u0105 i mocny, uspokajaj\u0105cy nacisk (proprioceptywny) pomagaj\u0105 m\u00f3zgowi lepiej organizowa\u0107 nap\u0142ywaj\u0105ce informacje. Gdy dziecko zaczyna trafniej interpretowa\u0107 sygna\u0142y z otoczenia i z w\u0142asnego cia\u0142a, poziom napi\u0119cia opada w spos\u00f3b naturalny. Rodzice cz\u0119sto zauwa\u017caj\u0105 wtedy \u0142atwiejsze zasypianie, wi\u0119ksz\u0105 samodzielno\u015b\u0107 i ch\u0119tniejsze wchodzenie w nowe sytuacje. Wa\u017cnym elementem tego procesu s\u0105 te\u017c proste \u0107wiczenia wyciszaj\u0105ce uk\u0142ad nerwowy<\/a>, kt\u00f3re pokazuj\u0119 do stosowania w domu.<\/p>\nJak terapia obni\u017ca poziom l\u0119ku<\/h2>\n