Zapinanie guzik\u00f3w wygl\u0105da na bana\u0142 - dop\u00f3ki nie przyjrzymy si\u0119 temu, ile umiej\u0119tno\u015bci naraz trzeba po\u0142\u0105czy\u0107, \u017ceby si\u0119 uda\u0142o. W mojej pracy w gabinecie integracji sensorycznej w Olsztynie rodzice regularnie pytaj\u0105, dlaczego ich dziecko ma z tym problem, skoro „we wszystkim innym radzi sobie \u015bwietnie”. Guziki s\u0105 tu tylko przyk\u0142adem. Pod spodem kryje si\u0119 precyzyjna manipulacja i koordynacja obu r\u0105k, a to s\u0105 funkcje, kt\u00f3re u cz\u0119\u015bci dzieci rozwijaj\u0105 si\u0119 wolniej i wymagaj\u0105 wsparcia. Zanim wi\u0119c zniech\u0119cimy siebie i malucha kolejnymi nerwowymi pr\u00f3bami przy porannym ubieraniu, warto zrozumie\u0107, co tak naprawd\u0119 stoi za t\u0105 trudno\u015bci\u0105.<\/p>\n
Kluczowa umiej\u0119tno\u015b\u0107, kt\u00f3rej wymaga zapinanie, to koordynacja bimanualna - czyli wsp\u00f3\u0142praca dw\u00f3ch d\u0142oni, z kt\u00f3rych ka\u017cda robi co\u015b innego. Jedna r\u0119ka trzyma i naci\u0105ga materia\u0142, druga przepycha guzik przez dziurk\u0119. To nie jest symetryczny ruch; to podzia\u0142 r\u00f3l, w kt\u00f3rym r\u0119ce musz\u0105 si\u0119 wzajemnie „s\u0142ucha\u0107”. Wiele dzieci z trudno\u015bciami sensorycznymi ma z tym k\u0142opot, bo ich m\u00f3zg nie zd\u0105\u017cy\u0142 jeszcze dobrze zorganizowa\u0107 takiej wsp\u00f3\u0142pracy. Je\u015bli obserwujesz, \u017ce dziecko gubi si\u0119, gdy ka\u017cda d\u0142o\u0144 ma osobne zadanie, polecam tekst o tym, dlaczego dziecko ma problem z koordynacj\u0105 obu r\u0105k<\/a> - opisuj\u0119 tam ten mechanizm szerzej.<\/p>\n Druga sk\u0142adowa to precyzyjna manipulacja - drobne, dok\u0142adne ruchy opuszk\u00f3w. Guzik trzeba uchwyci\u0107 trzema palcami, obr\u00f3ci\u0107, wyczu\u0107 kraw\u0119d\u017a dziurki. Do tego potrzebna jest dobra praca uk\u0142adu proprioceptywnego, czyli czucia g\u0142\u0119bokiego, kt\u00f3re podpowiada, ile si\u0142y u\u017cy\u0107: za mocno - guzik „ucieka”, za s\u0142abo - wypada z palc\u00f3w. U dzieci, kt\u00f3re maj\u0105 podwy\u017cszone napi\u0119cie i sztywno\u015b\u0107 w d\u0142oni, ta regulacja si\u0142y jest szczeg\u00f3lnie trudna. Ten sam problem opisuj\u0119 z innej strony w artykule o tym, gdy dziecko ma sztywne palce<\/a> - napi\u0119ta d\u0142o\u0144 nie potrafi wykona\u0107 drobnych, oszcz\u0119dnych ruch\u00f3w.<\/p>\n Guziki rzadko s\u0105 jedynym k\u0142opotem. Zwykle prosz\u0119 rodzic\u00f3w, \u017ceby zwr\u00f3cili uwag\u0119, czy podobne trudno\u015bci pojawiaj\u0105 si\u0119 w innych czynno\u015bciach:<\/p>\n Je\u015bli obraz jest szerszy, m\u00f3wimy raczej o motoryce ma\u0142ej jako ca\u0142o\u015bci ni\u017c o pojedynczej umiej\u0119tno\u015bci. Grafomotoryka i manipulacja maj\u0105 wsp\u00f3lne podstawy, dlatego trudno\u015bci z guzikami cz\u0119sto id\u0105 w parze z tym, o czym pisz\u0119 w tek\u015bcie, dlaczego dziecko ma trudno\u015bci z rysowaniem po linii<\/a>.<\/p>\n Troch\u0119 niezdarno\u015bci przy nauce zapinania jest zupe\u0142nie normalne - wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzieci opanowuje guziki mi\u0119dzy 4. a 6. rokiem \u017cycia i ka\u017cde ma swoje tempo. Zaniepokoi\u0107 powinno mnie dopiero to, \u017ce mimo \u0107wicze\u0144 i up\u0142ywu czasu dziecko nie robi post\u0119p\u00f3w, unika samodzielnego ubierania, z\u0142o\u015bci si\u0119 albo prosi o pomoc przy czynno\u015bciach, kt\u00f3re r\u00f3wie\u015bnicy ju\u017c wykonuj\u0105 sami. To dobry moment, \u017ceby rozwa\u017cy\u0107 diagnoz\u0119 sensoryczn\u0105<\/a> i sprawdzi\u0107, czy trudno\u015b\u0107 wynika z manipulacji, koordynacji, napi\u0119cia, czy mo\u017ce z nadwra\u017cliwo\u015bci na dotyk - bo bywa i tak, \u017ce dziecku po prostu przeszkadza kontakt materia\u0142u z d\u0142oni\u0105.<\/p>\n Jest jeszcze jedna przyczyna, o kt\u00f3rej rodzice rzadko my\u015bl\u0105: nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 dotykowa. Cz\u0119\u015b\u0107 dzieci nie ma problemu z sam\u0105 sprawno\u015bci\u0105 palc\u00f3w, ale \u017ale znosi kontakt d\u0142oni z materia\u0142em, metk\u0105, guzikiem czy szwem. Zapinanie staje si\u0119 dla nich nieprzyjemne, wi\u0119c go unikaj\u0105 - a my odczytujemy to jako niezaradno\u015b\u0107. U takich dzieci pracuj\u0119 najpierw nad oswojeniem dotyku, a dopiero potem nad sam\u0105 technik\u0105. Je\u015bli obserwujesz, \u017ce dziecko protestuje przy ubraniach, drapi\u0105cych metkach albo nie lubi, gdy co\u015b dotyka jego d\u0142oni, warto wzi\u0105\u0107 ten trop pod uwag\u0119. To wa\u017cne, bo w takiej sytuacji zwyk\u0142e „\u0107wiczenie guzik\u00f3w” niewiele da, dop\u00f3ki nie zajmiemy si\u0119 przyczyn\u0105, czyli reakcj\u0105 obronn\u0105 na dotyk.<\/p>\n Zapinania nie warto trenowa\u0107 od razu na sobie, przy po\u015bpiechu porannego wyj\u015bcia - to gwarantowana frustracja. Lepiej budowa\u0107 sk\u0142adowe umiej\u0119tno\u015bci w zabawie:<\/p>\nPrecyzja, czyli drobne ruchy palc\u00f3w<\/h2>\n
Kiedy trudno\u015b\u0107 wykracza poza guziki<\/h2>\n
\n
Kiedy warto si\u0119 skonsultowa\u0107<\/h2>\n
Gdy przeszkadza sam dotyk materia\u0142u<\/h2>\n
Co mo\u017cna \u0107wiczy\u0107 w domu<\/h2>\n
\n