Rodzice rzadko przychodz\u0105 do mnie ze s\u0142owami „moje dziecko wolno si\u0119 uczy”. Cz\u0119\u015bciej opowiadaj\u0105 konkretne sceny: r\u00f3wie\u015bnicy dawno je\u017cd\u017c\u0105 na rowerze, a ich syn wci\u0105\u017c nie \u0142apie r\u00f3wnowagi; c\u00f3rka po raz setny myli kolejno\u015b\u0107 przy ubieraniu; dziecko uczy si\u0119 wi\u0105za\u0107 buty tygodniami i nast\u0119pnego dnia jakby zapomina\u0142o. Wsp\u00f3lny mianownik jest taki, \u017ce nowe umiej\u0119tno\u015bci przychodz\u0105 temu dziecku wolniej i wi\u0119kszym kosztem ni\u017c innym. Bardzo cz\u0119sto u pod\u0142o\u017ca le\u017cy spos\u00f3b, w jaki jego uk\u0142ad nerwowy przetwarza bod\u017ace - i w\u0142a\u015bnie o tej zale\u017cno\u015bci chc\u0119 tu opowiedzie\u0107 uczciwie, bez upraszczania.<\/p>\n
Ka\u017cda nowa umiej\u0119tno\u015b\u0107 - od jazdy na hulajnodze po pisanie - wymaga, by m\u00f3zg dosta\u0142 wiarygodne informacje z cia\u0142a i otoczenia. Gdy chc\u0119 nauczy\u0107 dziecko nowego ruchu, jego uk\u0142ad nerwowy musi wiedzie\u0107, gdzie w przestrzeni znajduj\u0105 si\u0119 r\u0119ce i nogi (to rola propriocepcji, czyli czucia g\u0142\u0119bokiego z mi\u0119\u015bni i staw\u00f3w), czy cia\u0142o jest w r\u00f3wnowadze (uk\u0142ad przedsionkowy) oraz co dzieje si\u0119 na poziomie dotyku i wzroku. Je\u015bli te informacje docieraj\u0105 zniekszta\u0142cone albo w chaosie, m\u00f3zg buduje umiej\u0119tno\u015b\u0107 na niepewnym fundamencie. Dziecko musi wtedy \u015bwiadomie kontrolowa\u0107 ka\u017cdy element ruchu, kt\u00f3ry u r\u00f3wie\u015bnika dzieje si\u0119 automatycznie - a to potwornie m\u0119czy i spowalnia nauk\u0119.<\/p>\n
Kluczowym poj\u0119ciem jest tu praksja - zdolno\u015b\u0107 do wymy\u015blenia, zaplanowania i wykonania nowej sekwencji ruch\u00f3w. To praksja odpowiada za to, \u017ce dziecko potrafi spojrze\u0107 na tor przeszk\u00f3d i „pouk\u0142ada\u0107” sobie w g\u0142owie, jak przez niego przej\u015b\u0107. U dzieci z dyspraksj\u0105 ten proces szwankuje: pomys\u0142 jest, ch\u0119ci s\u0105, ale cia\u0142o nie wie, od czego zacz\u0105\u0107 i w jakiej kolejno\u015bci. Takie dziecko nie tyle nie chce, ile realnie nie umie zaplanowa\u0107 ruchu. Rozpoznawaniu tych trudno\u015bci po\u015bwi\u0119ci\u0142am osobny tekst o tym, jak rozpozna\u0107 problemy z planowaniem ruchowym<\/a>, a o samej terapii pisz\u0119 w artykule czy SI poprawia planowanie ruchu u dzieci z dyspraksj\u0105<\/a>. Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce dyspraksja dotyczy nie tylko ruchu - te same trudno\u015bci z sekwencjonowaniem wida\u0107 przy wypowiedziach, organizacji zabawy czy porz\u0105dkowaniu czynno\u015bci.<\/p>\n To pytanie wraca u mnie bardzo cz\u0119sto. Dziecko opanowa\u0142o co\u015b w pi\u0105tek, a w poniedzia\u0142ek jakby zaczyna\u0142o od zera. Chodzi o automatyzacj\u0119 - moment, w kt\u00f3rym umiej\u0119tno\u015b\u0107 przestaje wymaga\u0107 \u015bwiadomej kontroli i „wchodzi w nawyk”, zwalniaj\u0105c zasoby uwagi na inne rzeczy. U dzieci z zaburzeniami integracji sensorycznej automatyzacja przebiega wolniej i wymaga o wiele wi\u0119cej powt\u00f3rze\u0144. Umiej\u0119tno\u015b\u0107 bywa krucha - dzia\u0142a w znanych warunkach, ale rozsypuje si\u0119 przy najmniejszej zmianie. Skutki bywaj\u0105 dalekosi\u0119\u017cne: je\u015bli pisanie liter nigdy si\u0119 nie zautomatyzowa\u0142o, dziecko ca\u0142\u0105 energi\u0119 wk\u0142ada w to, jak pisa\u0107, i nie ma jej ju\u017c na to, co chce zapisa\u0107. Wi\u0119cej o tym mechanizmie pisz\u0119 w tek\u015bcie, jak rozpozna\u0107 zaburzenia motorycznej automatyzacji u dziecka<\/a>.<\/p>\n Nie ka\u017cde dziecko, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej opanuje jazd\u0119 na rowerze, ma zaburzenia SI - dzieci rozwijaj\u0105 si\u0119 w r\u00f3\u017cnym tempie i to normalne. Zwracam jednak uwag\u0119, gdy widz\u0119 zbi\u00f3r powtarzalnych sygna\u0142\u00f3w:<\/p>\nAutomatyzacja - dlaczego „ju\u017c umia\u0142, a zn\u00f3w nie umie”<\/h2>\n
Po czym pozna\u0107, \u017ce wolniejsza nauka ma pod\u0142o\u017ce sensoryczne<\/h2>\n
\n