To jedno z najcz\u0119stszych pyta\u0144, jakie zadaj\u0105 mi rodzice w gabinecie w Olsztynie: „czy on z tego wyro\u015bnie?”. Dziecko protestuje przy myciu g\u0142owy, p\u0142acze przy obcinaniu paznokci, zrywa metki, nie znosi nowych ubra\u0144, a przypadkowe mu\u015bni\u0119cie w szatni potrafi wywo\u0142a\u0107 z\u0142o\u015b\u0107. Rodzice maj\u0105 nadziej\u0119, \u017ce skoro uk\u0142ad nerwowy wci\u0105\u017c dojrzewa, nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 dotykowa sama minie z wiekiem. Odpowied\u017a jest bardziej z\u0142o\u017cona ni\u017c zwyk\u0142e „tak” albo „nie” - i w\u0142a\u015bnie dlatego chc\u0119 j\u0105 Pa\u0144stwu rzetelnie roz\u0142o\u017cy\u0107 na czynniki pierwsze.<\/p>\n
Zmys\u0142 dotyku jest jednym z pierwszych, kt\u00f3re rozwijaj\u0105 si\u0119 jeszcze w \u017cyciu p\u0142odowym, i przez ca\u0142e dzieci\u0144stwo pe\u0142ni funkcj\u0119 ochronn\u0105 - ostrzega przed tym, co potencjalnie gro\u017ane. U dziecka z nadwra\u017cliwo\u015bci\u0105 dotykow\u0105<\/strong> uk\u0142ad nerwowy ustawia ten „alarm” zbyt czule. Lekki, przypadkowy dotyk - musni\u0119cie r\u0119k\u0105, etykietka, strumie\u0144 wody - jest interpretowany jako co\u015b nieprzyjemnego, a czasem wr\u0119cz zagra\u017caj\u0105cego. M\u00f3zg reaguje tak, jakby dosz\u0142o do realnego zagro\u017cenia: ucieczk\u0105, p\u0142aczem, z\u0142o\u015bci\u0105. To nie kaprys i nie przesada. Dla tego dziecka to autentyczny dyskomfort, kt\u00f3rego nie potrafi jeszcze inaczej wyrazi\u0107.<\/p>\n Odpowiem szczerze, bo rodzice zas\u0142uguj\u0105 na uczciw\u0105 odpowied\u017a, a nie na obietnic\u0119. U cz\u0119\u015bci dzieci reaktywno\u015b\u0107 uk\u0142adu dotykowego rzeczywi\u015bcie \u0142agodnieje z wiekiem - wraz z dojrzewaniem uk\u0142adu nerwowego i naturalnym gromadzeniem do\u015bwiadcze\u0144. Maluch, kt\u00f3ry dostaje bezpieczn\u0105 przestrze\u0144 i codziennie oswaja r\u00f3\u017cne faktury, mo\u017ce z czasem tolerowa\u0107 coraz wi\u0119cej. Ale u wielu dzieci nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 nie znika sama. Nie „rozpuszcza si\u0119” wraz z kolejnymi urodzinami, je\u015bli uk\u0142ad nerwowy nie dostanie okazji, \u017ceby nauczy\u0107 si\u0119 inaczej przetwarza\u0107 dotyk. Co wi\u0119cej, nierzadko obserwuj\u0119, \u017ce dziecko nie tyle przestaje reagowa\u0107, ile uczy si\u0119 coraz sprytniej unika\u0107 - omija zabawy plastyczne, wybiera te same ubrania, wycofuje si\u0119 z sytuacji, w kt\u00f3rych „co\u015b mog\u0142oby go dotkn\u0105\u0107”. Trudno\u015b\u0107 wtedy nie mija - ona po prostu robi si\u0119 mniej widoczna, a zaw\u0119\u017ca dziecku \u015bwiat. O tym, \u017ce problemy sensoryczne bywaj\u0105 zmienne, pisa\u0142am te\u017c w tek\u015bcie, czy problemy sensoryczne mog\u0105 nawraca\u0107 w kolejnych latach<\/a>.<\/p>\n Nie ka\u017cda niech\u0119\u0107 do mycia g\u0142owy oznacza zaburzenie i nie chc\u0119 nikogo straszy\u0107. Sygna\u0142y, kt\u00f3re w mojej ocenie zas\u0142uguj\u0105 na uwag\u0119, to nadwra\u017cliwo\u015b\u0107, kt\u00f3ra:<\/p>\n Je\u015bli rozpoznaj\u0105 Pa\u0144stwo u dziecka kilka z tych punkt\u00f3w, to sygna\u0142, \u017ce warto skonsultowa\u0107 si\u0119 ze specjalist\u0105, a nie czeka\u0107, a\u017c „przejdzie”. Rozwin\u0119\u0142am ten w\u0105tek w artykule moje dziecko jest nadwra\u017cliwe - co dalej<\/a>. Osobno warto przyjrze\u0107 si\u0119 reakcjom na metki i szwy, bo to bardzo typowy przyk\u0142ad - opisuj\u0119 go w tek\u015bcie co znaczy, \u017ce dziecko nie toleruje metek i szw\u00f3w<\/a>.<\/p>\n Terapia integracji sensorycznej nie polega na „przyzwyczajaniu na si\u0142\u0119” - to by\u0142oby dla dziecka szkodliwe i tylko utrwali\u0142oby l\u0119k. Pracujemy stopniowo, zawsze w tempie dziecka, dostarczaj\u0105c czucia g\u0142\u0119bokiego (mocny docisk, praca oporowa, zabawy obci\u0105\u017ceniowe), kt\u00f3re naturalnie wycisza uk\u0142ad dotykowy i obni\u017ca pr\u00f3g obrony. Dopiero na tym gruncie wprowadzamy r\u00f3\u017cnicowanie faktur. W domu mo\u017cna to delikatnie wspiera\u0107: zabawami w kaszy, piasku i pianie, masa\u017cykami z mocnym dociskiem (dzieci nadwra\u017cliwe zwykle lepiej znosz\u0105 zdecydowany dotyk ni\u017c lekki), wcze\u015bniejszym uprzedzaniem, \u017ce zaraz nast\u0105pi mycie czy przytulenie. Zasada, kt\u00f3r\u0105 powtarzam ka\u017cdemu rodzicowi: nigdy nie karzemy dziecka za unikanie dotyku i nie zmuszamy go przemoc\u0105. Praktyczne pomys\u0142y na jedn\u0105 z najtrudniejszych sytuacji zebra\u0142am w tek\u015bcie jak zach\u0119ci\u0107 dziecko do mycia r\u0105k bez stresu<\/a>.<\/p>\n Chc\u0119 zatrzyma\u0107 si\u0119 przy jednym rozpowszechnionym przekonaniu, bo du\u017co szkody robi bierne czekanie. Rodzice cz\u0119sto s\u0142ysz\u0105 w otoczeniu: „nie rozpieszczaj, zmu\u015b do mycia g\u0142owy, w ko\u0144cu si\u0119 przyzwyczai”. Z perspektywy dzia\u0142ania uk\u0142adu nerwowego to z\u0142a strategia. Przymus przy silnej nadwra\u017cliwo\u015bci nie prowadzi do oswojenia - prowadzi do utrwalenia reakcji obronnej i l\u0119ku przed dan\u0105 sytuacj\u0105. Dziecko nie uczy si\u0119 wtedy, \u017ce dotyk jest bezpieczny; uczy si\u0119, \u017ce przy tej czynno\u015bci zawsze b\u0119dzie walka. Habituacja, czyli naturalne przyzwyczajenie si\u0119 uk\u0142adu nerwowego do bod\u017aca, dzia\u0142a tylko wtedy, gdy bodziec pojawia si\u0119 w bezpiecznych, dawkowanych warunkach i gdy dziecko ma nad nim cho\u0107 minimaln\u0105 kontrol\u0119. Dlatego zamiast „hartowa\u0107” dziecko na si\u0142\u0119, dajemy mu wyb\u00f3r, uprzedzamy je i stopniujemy trudno\u015b\u0107. To zwykle wolniejsza droga, ale jedyna, kt\u00f3ra realnie poszerza tolerancj\u0119, zamiast j\u0105 zaw\u0119\u017ca\u0107.<\/p>\n Nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 dotykowa u cz\u0119\u015bci dzieci \u0142agodnieje z wiekiem, ale liczenie wy\u0142\u0105cznie na to bywa ryzykowne - zw\u0142aszcza gdy trudno\u015b\u0107 realnie ogranicza codzienne \u017cycie. Dobra wiadomo\u015b\u0107 jest taka, \u017ce uk\u0142ad dotykowy jest plastyczny i dobrze odpowiada na m\u0105drze prowadzone wsparcie. Je\u015bli maj\u0105 Pa\u0144stwo w\u0105tpliwo\u015bci, czy reakcje dziecka mieszcz\u0105 si\u0119 jeszcze w normie rozwojowej, warto rozwa\u017cy\u0107 diagnoz\u0119 sensoryczn\u0105<\/a> (zwykle prowadzimy j\u0105 od oko\u0142o 4. roku \u017cycia). Pozwala ona oceni\u0107, jak dziecko przetwarza dotyk i inne bod\u017ace, oraz zdecydowa\u0107, czy wystarcz\u0105 dzia\u0142ania domowe, czy potrzebne jest wsparcie terapeutyczne.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" To jedno z najcz\u0119stszych pyta\u0144, jakie zadaj\u0105 mi rodzice w gabinecie w Olsztynie: „czy on z tego wyro\u015bnie?”. Dziecko protestuje przy myciu g\u0142owy, p\u0142acze przy obcinaniu paznokci, zrywa metki, nie znosi nowych ubra\u0144, a przypadkowe mu\u015bni\u0119cie w szatni potrafi wywo\u0142a\u0107 z\u0142o\u015b\u0107. Rodzice maj\u0105 nadziej\u0119, \u017ce skoro uk\u0142ad nerwowy wci\u0105\u017c dojrzewa, nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 dotykowa sama minie z […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1367,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12,6],"tags":[],"class_list":["post-1366","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dotyk-zmysly","category-integracja-sensoryczna"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sensorini.pl\/integracja-sensoryczna\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1366","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sensorini.pl\/integracja-sensoryczna\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sensorini.pl\/integracja-sensoryczna\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sensorini.pl\/integracja-sensoryczna\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sensorini.pl\/integracja-sensoryczna\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1366"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sensorini.pl\/integracja-sensoryczna\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1366\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1368,"href":"https:\/\/sensorini.pl\/integracja-sensoryczna\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1366\/revisions\/1368"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sensorini.pl\/integracja-sensoryczna\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1367"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sensorini.pl\/integracja-sensoryczna\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1366"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sensorini.pl\/integracja-sensoryczna\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1366"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sensorini.pl\/integracja-sensoryczna\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1366"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Czy to naprawd\u0119 mija samo z wiekiem?<\/h2>\n
Kiedy warto obserwowa\u0107 spokojnie, a kiedy dzia\u0142a\u0107<\/h2>\n
\n
Co pomaga - w gabinecie i w domu<\/h2>\n
Dlaczego „przeczekiwanie” bywa zdradliwe<\/h2>\n
Podsumowanie<\/h2>\n