Rysowanie po linii wygl\u0105da na jedno z najprostszych zada\u0144 przedszkolaka, a potrafi przysporzy\u0107 sporo k\u0142opot\u00f3w. W mojej pracy w gabinecie integracji sensorycznej w Olsztynie rodzice pokazuj\u0105 mi kartki, na kt\u00f3rych kreska ucieka poza szlaczek, jest dr\u017c\u0105ca, urwana albo naci\u015bni\u0119ta tak mocno, \u017ce przedziera papier. Za tym obrazkiem nie kryje si\u0119 „lenistwo” ani z\u0142a wola. Rysowanie po linii to z\u0142o\u017cona umiej\u0119tno\u015b\u0107 grafomotoryczna, w kt\u00f3rej musi zgra\u0107 ze sob\u0105 kilka uk\u0142ad\u00f3w naraz: oczy prowadz\u0105ce r\u0119k\u0119, mi\u0119\u015bnie d\u0142oni i przedramienia oraz zdolno\u015b\u0107 zaplanowania, kt\u00f3r\u0119dy kreska ma p\u00f3j\u015b\u0107. Kiedy jedno z tych ogniw szwankuje, efekt na kartce od razu to pokazuje.<\/p>\n
Grafomotoryka bywa sprowadzana do „\u0107wiczenia r\u0105czki”, ale w rzeczywisto\u015bci opiera si\u0119 na ca\u0142ej piramidzie wcze\u015bniejszych umiej\u0119tno\u015bci. U jej podstawy le\u017cy stabilny tu\u0142\u00f3w i dobra kontrola postawy - dziecko, kt\u00f3re musi walczy\u0107 o utrzymanie si\u0119 na krze\u015ble, nie ma „zapasu” na precyzj\u0119 d\u0142oni. Wy\u017cej jest napi\u0119cie mi\u0119\u015bniowe w ramieniu i d\u0142oni, potem koordynacja obu r\u0105k, a na samym szczycie dopiero precyzyjne prowadzenie kredki. Dlatego trudno\u015bci z rysowaniem tak cz\u0119sto id\u0105 w parze z innymi objawami. Wiele z tych funkcji ma wsp\u00f3lne korzenie z tym, co opisuj\u0119 w tek\u015bcie o tym, gdy dziecko ma sztywne palce<\/a> - napi\u0119ta, sztywna d\u0142o\u0144 nigdy nie poprowadzi p\u0142ynnej linii.<\/p>\n Sercem rysowania po linii jest koordynacja wzrokowo-ruchowa, czyli precyzyjna wsp\u00f3\u0142praca oka i r\u0119ki. Oczy musz\u0105 \u015bledzi\u0107 szlaczek, przewidywa\u0107 jego zakr\u0119t i „w czasie rzeczywistym” korygowa\u0107 ruch d\u0142oni. Je\u015bli ta wsp\u00f3\u0142praca jest s\u0142aba, dziecko widzi lini\u0119, ale r\u0119ka nie nad\u0105\u017ca za tym, co widz\u0105 oczy - kreska przeskakuje, zatrzymuje si\u0119, gubi kierunek. Do tego dochodzi propriocepcja, czyli czucie g\u0142\u0119bokie, kt\u00f3re podpowiada, ile si\u0142y w\u0142o\u017cy\u0107 w nacisk. Dzieci z zaburzon\u0105 propriocepcj\u0105 albo naciskaj\u0105 za mocno, albo ledwie muskaj\u0105 papier. O samej wsp\u00f3\u0142pracy oka i r\u0119ki pisz\u0119 wi\u0119cej w artykule czy SI mo\u017ce pom\u00f3c poprawi\u0107 koordynacj\u0119 oko-r\u0119ka<\/a>.<\/p>\n Trzeci element to planowanie motoryczne - umiej\u0119tno\u015b\u0107 u\u0142o\u017cenia sekwencji ruchu, zanim jeszcze zaczniemy rysowa\u0107. Dziecko z trudno\u015bciami w tym obszarze wie, jak ma wygl\u0105da\u0107 efekt, ale nie potrafi zaplanowa\u0107 drogi kredki, wi\u0119c rysuje chaotycznie, wraca, poprawia, szybko si\u0119 zniech\u0119ca. Takie dziecko cz\u0119sto unika kolorowania, wycinania czy labirynt\u00f3w - nie dlatego, \u017ce go nie lubi, ale dlatego, \u017ce ka\u017cde takie zadanie ko\u0144czy si\u0119 poczuciem pora\u017cki. Grafomotoryka i codzienna motoryka ma\u0142a s\u0105 ze sob\u0105 \u015bci\u015ble powi\u0105zane, co dobrze wida\u0107, gdy zestawimy ten temat z pytaniem, dlaczego dziecko ma problem z zapinaniem guzik\u00f3w<\/a> - w obu przypadkach m\u00f3zg organizuje precyzyjny, zaplanowany ruch d\u0142oni.<\/p>\n Osobno warto przyjrze\u0107 si\u0119 napi\u0119ciu mi\u0119\u015bniowemu, bo ma ono ogromny wp\u0142yw na to, jak wygl\u0105da kreska. Dziecko z obni\u017conym napi\u0119ciem cz\u0119sto „wisi” nad kartk\u0105, podpiera g\u0142ow\u0119 r\u0119k\u0105, m\u0119czy si\u0119 po chwili, a kredk\u0119 trzyma zbyt lu\u017ano. Dziecko z podwy\u017cszonym napi\u0119ciem odwrotnie - naciska za mocno, kurczowo zaciska palce, przez co ruchy trac\u0105 p\u0142ynno\u015b\u0107. W obu przypadkach dojrza\u0142y chwyt kredki, taki z udzia\u0142em trzech palc\u00f3w, nie ma szans si\u0119 utrwali\u0107. Zwracam te\u017c uwag\u0119 na to, czy dziecko swobodnie przekracza lini\u0119 \u015brodka cia\u0142a, czyli czy r\u0119ka rysuj\u0105ca ch\u0119tnie w\u0119druje na drug\u0105 stron\u0119 kartki. Trudno\u015b\u0107 z tym to jeden z cz\u0119stszych, a \u0142atwych do przeoczenia powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych kreska urywa si\u0119 zawsze w tym samym miejscu.<\/p>\n Sam fakt, \u017ce czterolatek wyje\u017cd\u017ca poza lini\u0119, nie jest powodem do niepokoju - to naturalny etap. Zaczynam przygl\u0105da\u0107 si\u0119 bli\u017cej, gdy widz\u0119 zesp\u00f3\u0142 sygna\u0142\u00f3w utrzymuj\u0105cych si\u0119 mimo \u0107wicze\u0144:<\/p>\nKoordynacja wzrokowo-ruchowa - oczy prowadz\u0105 r\u0119k\u0119<\/h2>\n
Planowanie ruchu, czyli „kt\u00f3r\u0119dy p\u00f3j\u015b\u0107 kredk\u0105”<\/h2>\n
Napi\u0119cie mi\u0119\u015bniowe i chwyt kredki<\/h2>\n
Na co zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119<\/h2>\n
\n